GOSPODARKA EKONOMIA NOWE TECHNOLOGIE
Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Luka innowacyjna między Polską a liderami innowacji w Unii Europejskiej [ANALIZA]

18 września 2019, 00:27 / Analiza autorska. Zdjęcie: United States Marine Corps
Luka innowacyjna między Polską a liderami innowacji w Unii Europejskiej [ANALIZA]
Arkadiusz Kowalski
Arkadiusz Kowalski

Kierownik Katedry Badań Gospodarek Państw Azji Wschodniej. Instytut Gospodarki Światowej.Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Patrząc na determinanty funkcjonowania polskiej gospodarki należy stwierdzić, że wyczerpują się dotychczasowe źródła rozwoju ekonomicznego, takie jak: relatywnie niskie koszty pracy, dostępność tanich surowców czy korzystne położenie geograficzne. W związku z tym, należy szukać nowych źródeł przewagi konkurencyjnej. Większość procesów i zjawisk społeczno-ekonomicznych oraz problemów występujących we współczesnej gospodarce światowej jest skutkiem procesu przechodzenia od gospodarki przemysłowej do gospodarki opartej na wiedzy. W gospodarce opartej na wiedzy, jedną z najważniejszych determinant konkurencyjności jest innowacyjność, stanowiąca kluczowy element zwiększający produktywność i wzrost gospodarczy, szczególnie w epoce gwałtownych zmian technologicznych. Trendy rozwojowe krajów wysoko rozwiniętych pokazują, że jedynie budowanie przewagi konkurencyjnej opartej na wiedzy i innowacjach może zagwarantować trwały rozwój gospodarczy.

Jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o innowacyjności gospodarki Polski, a także innych państw Unii Europejskiej i największych gospodarek na świecie, jest coroczny raport przygotowywany na zlecenie Komisji Europejskiej „Tablica Wyników Unii Innowacji” (European Innovation Scoreboard – EIS). Jego metodologia opiera się na Sumarycznym Indeksie Innowacyjności (SII), w skład którego wchodzi kilkadziesiąt wskaźników obejmujących różne etapy procesu tworzenia innowacji: zasoby, bodźce i otoczenia, które stanowią początkowy wkład do procesu, następnie samą działalność innowacyjną czyli fazę powstawania innowacji oraz wreszcie efekty całego procesu, czyli implementacje innowacji oraz ich wpływ na gospodarkę. Na podstawie wartości SII kraje zostały przypisane do jednej z czterech kategorii: liderów innowacji, podążających za liderami, państw umiarkowanie innowacyjnych oraz wreszcie krajów najmniej innowacyjnych. Od wielu lat Polska zalicza się do grupy umiarkowanych innowatorów, co przedstawia poniższy wykres.

Rys. 1 Poziom innowacyjności państw UE mierzony SII

Na podstawie: European Union (2019), European Innovation Scoreboard 2018, Luxembourg: Publications Office of the European Union.

Z przedstawionej analizy porównawczej wynika, że innowacyjność Polski znajduje się na relatywnie niskim poziomie i istnieje duża luka innowacyjna nie tylko w stosunku do liderów innowacyjności, ale także do średniej unijnej. Luka ta ma charakter trwały, co oznacza, że w ostatnich latach nie zachodził proces konwergencji między Polską a bardziej innowacyjnymi państwami, a średni poziom SII dla całej UE wzrastał szybciej niż dla Polski.

Analiza wartości poszczególnych wskaźników wchodzących w skład indeksu SII oraz ich wartość dla Polski obrazuje silne i słabe strony polskiego systemu innowacji. Obszarem, w którym Polska osiąga lepsze wyniki niż średnia dla UE, jest m.in. udział osób w wieku 30-34 lata z wykształceniem wyższym, jednakże znajdujemy się wśród najniżej klasyfikowanych krajów jeśli chodzi o kształcenie ustawiczne, niezwykle potrzebne w obliczu szybkich zmian technologicznych oraz rozwoju nowych metod i technik pracy w wielu zawodach. W tym kontekście, potrzebne jest budowanie otwartego i elastycznego systemu edukacji ustawicznej oraz podnoszenie jej jakości.

Innym obszarem stanowiącym silną stronę Polski jest wzornictwo przemysłowe, w którym kraj ten posiada długoletnie tradycje i światową renomę. Po przeciwnej, bardzo słabej stronie kształtuje się jednak nasza pozycja jeśli chodzi o wykorzystanie patentów, szczególnie zgłaszanych w międzynarodowym trybie PCT. Wiąże się to jednak nie tyle z niską wynalazczością polskich przedsiębiorstw, ale brakiem środków finansowych niezbędnych do pokrycia wysokich kosztów procedur patentowych. W tym kontekście, potrzebne są finansowe zachęty dla wynalazców zgłaszających patenty za granicą, rozwój usług doradczych dla przedsiębiorstw skłonnych do opatentowania wyników prac B+R, jak również poszerzanie świadomości społecznej w zakresie korzyści płynących z ochrony praw własności intelektualnej.

Innym wskaźnikiem, gdzie Polska osiąga wartości większe niż średnia UE, są wydatki na innowacje nie związane z pracami B+R jako % obrotów. Wskazuje to jednak na naśladowczy charakter polskiego systemu innowacji, który jest w większym stopniu nastawiony na transfer technologii z zagranicy niż tworzenie własnych rozwiązań. Potwierdza to niska wartość wskaźnika dotycząca nakładów na prace B+R, aczkolwiek należy odnotować wzrost w ostatnich latach wydatków prywatnych na B+R, m.in. w wyniku wprowadzenia w 2016 r. ulgi podatkowej na badania i rozwój. Instrument ten zastąpił wcześniejsze ulgi podatkowe na zakup nowych technologii, których słabość polegała na tym, że wykorzystywano go do absorpcji zewnętrznych rozwiązań, a nie do tworzenia technologii. Ponieważ zmiany wprowadzone w 2016 r. i 2017 r. zwiększyły znacząco korzyści w ramach programu ulg podatkowych na rzecz badań i rozwoju, w ostatnich latach obserwuje się rosnącą liczbę i wartość wykorzystywania ulg podatkowych przez polskie przedsiębiorstwa. Dla dalszego wzrostu wydatków na B+R należałoby także rekomendować wprowadzenie ułatwień w dostępie do środków publicznych na działalność B+R prowadzoną przez przedsiębiorców, w szczególności we współpracy z jednostkami naukowymi. Instrument taki mógłby zaadresować istniejący od wielu lat problem niskiego poziomu współpracy między nauką a biznesem oraz oddziaływać na zwiększenie transferu technologii ze sfery badawczo-rozwojowej do przedsiębiorstw.

W artykule przedstawiono wyniki projektu badawczego finansowanego ze środków Narodowego Centrum Rozwoju (OPUS11) nr 2016/21/B/HS4/03025 pt. „Dynamika i czynniki luki innowacyjnej między Polską a Chinami – wymiar międzynarodowy i regionalny”, realizowanego w latach 2017-2020.

Zapisz się na PolishBrief.pl

Analizy, opinie i wywiady. Gospodarczy skrót dnia.

0 komentarzy

przeczytaj także

© 2020. Wszystkie prawa zastrzeżone

Zaloguj się

Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Zarejestruj się

Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności    AKCEPTUJĘ