GOSPODARKA EKONOMIA NOWE TECHNOLOGIE
Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Czysta planeta dla wszystkich, czyli długoterminowe plany Komisji Europejskiej

13 listopada 2019, 23:22 / Opracowanie autorskie Krystiana Kowalewskiego. Zdjęcie: pixabay
Czysta planeta dla wszystkich, czyli długoterminowe plany Komisji Europejskiej

Bez mała 3/4 Europejczyków poważnie boi się zmian klimatycznych[1]. Związane z tymi zmianami przekształcenia środowiska naturalnego, czy zwiększenie częstotliwości ekstremalnych zdarzeń pogodowych mogą znaleźć bezpośrednie przełożenie na destabilizację istniejących stosunków społecznych i gospodarczych. Ryzykom tym przeciwdziałać chce Komisja Europejska, która 28 listopada 2018 r. opublikowała „długoterminową strategiczną wizję dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki do roku 2050”. Jednym ze wskazanych w strategii celów jest osiągnięcie zerowejemisjigazówcieplarnianychnettodo roku 2050. Choć postulat ten może nosić znamiona radykalizmu, stanowi zwieńczenie kursu obranego przez Komisję Europejską już w latach 80.

Dokument nosi nazwę „Czysta planeta dla wszystkich” - Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki[2] i stanowił podstawę strategicznej wizji Komisji Europejskiej na potrzeby stanowisk prezentowanych podczas COP24. Data opublikowania dokumentu sprzyja wiązaniu go ze specjalnym sprawozdaniem IPCC na temat skutków globalnego ocieplenia o 1,5°ponad poziom sprzed epoki przemysłowej[3], wydanym w październiku 2018 r. W istocie, Komisja powołuje się w strategii na opracowanie IPCC traktując ustalenia tego ciała doradczego jako podsumowanie naukowej wiedzy w zakresie zmian klimatycznych.

Trzecią z przyczyn przyjęcia strategii, obok oczekiwań społecznych i adresowaniem przez nią wyzwań wskazywanych przez naukę są realne straty europejskiej gospodarski, które już na obecnym etapie powodowane są przez zmiany klimatyczne. Zgodnie z danymi przytoczonymi przez Komisję, w roku 2017 klęski wywołane zjawiskami pogodowymi wygenerowały w Europie straty gospodarcze w wysokości 283 mld euro. W miarę wzrostu średniej globalnej temperatury spodziewany jest dalszy wzrost tych kwot. Dla zilustrowania wskazuje się tu przykład szkód wywołanych przez powodzie rzeczne – obecnie roczne szkody wywołane tymi zjawiskami szacuje się na ok. 5 mld euro, podczas gdy do roku 2100 mogą one wzrosnąć nawet do 112 mld euro. Taka absorpcja środków przez konieczność przeciwdziałania i usuwania skutków klęsk żywiołowych uniemożliwi w ocenie Komisji osiągnięcie celów w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz wprost przełoży się na znaczące obniżenie poziomu bezpieczeństwa i dobrobytu w Europie.

W dokumencie silnie akcentuje się sprawowanie przez Unię Europejską przewodniej roli w światowych działaniach w dziedzinie klimatu. Podejście to było akcentowane już na etapie prac nad pakietem legislacyjnym „Czysta Energia dla wszystkich Europejczyków”, gdzie wprost wskazywano rolę Unii Europejskiej jako globalnego lidera w zakresie wykorzystywania odnawialnych źródeł energii. Promowanie na poziomie międzynarodowym rozwiązań w zakresie ochrony środowiska i zwalczania zmian klimatu stanowi jeden z celów Unii Europejskiej wprost wyrażony w art. 191 Traktatu o Funkcjonowaniu UE. Cele na poziomie ograniczenia emisji o 80-95% w horyzoncie do roku 2050, osiągane cele w zakresie redukcji dla poszczególnych krajów funkcjonują w UE już do roku 2009. Jako niewątpliwy sukces KE wskazuje osiągnięcie po roku 1979 (w którym to osiągnięto szczyt w zakresie emisji gazów cieplarnianych) odseparowania poziomu emisji gazów cieplarnianych od wzrostu gospodarczego[4].

Dotychczas jednak, cele w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatycznym realizowane były głównie w obrębie polityk energetycznych, tak by ich koszt ponoszony był przede wszystkim przez wytwórców energii i przedsiębiorstwa energochłonne. Dokument z listopada 2018 r. wydaje się ostatecznie przełamywać ten trend. Transformacja w kierunku gospodarki bezemisyjnej będzie wymagała skoordynowania europejskich polityk publicznych w zakresie energii, budownictwa, transportu, przemysłu i rolnictwa, a ma być realizowana z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań w dziedzinie cyfryzacji, sztucznej inteligencji i biotechnologii.

Dla osiągnięcia celu w postaci zerowej emisji gazów cieplarnianych netto do roku 2050 proponuje się wykorzystywanie siedmiu narzędzi:

1. Poprawy efektywności energetycznej. W tym zakresie podstawowym zadaniem jest osiągnięcie ustanowionego w 2018 r. celu w zakresie zwiększenia efektywności energetycznej o 32,5% do roku 2030. W realizacji ambicji pomóc mają ponadto upowszechnienie ekologicznego projektowania i etykietowania produktów. Szans upatruje się również w cyfryzacji i automatyzacji domów, jednakże, KE zauważa, że większość domów, które będą istniały w 2050 istnieje już dziś, co oznacza konieczność ich renowacji. To z kolei wymaga ustanowienia nowych instrumentów finansowych.

2. Maksymalizacji wykorzystania odnawialnych źródeł energii w celu całkowitej dekarbonizacji. Szczególne znaczenie ma tu osiągnięcie ustanowionego na rok 2030 celu OZE wynoszącego 32%. Komisja wskazuje ponadto na konieczność ograniczenia zależności Unii Europejskiej od importu energii (w tym głównie paliw) z obecnego poziomu wynoszącego 55% do 20% w roku 2050. Obok celów w zakresie dekarbonizacji i ograniczenia importu, zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii ma przyczynić się do zwiększenia decentralizacji wytwarzania energii elektrycznej. Rekomenduje się ponadto zwiększenie wykorzystywania rozwiązań opartych na wodorze i power-to-x.

3. Transportu niskoemisyjnego. Podkreśla się jednak przy tym, że nie ma możliwości, aby rozwiązaniem dla wszystkich środków transportu była elektryczność. Ma ona jednak odgrywać kluczową rolę w transporcie indywidualnym (elektromobilność). W transporcie ładunków na średnich i dalekich dystansach kluczowe znaczenie odgrywać ma kolej. W zakresie transportu lotniczego proponuje się odejście od paliw emisyjnych na rzecz biopaliw i e-paliw neutralnych dla klimatu. Na większą skalę wykorzystywane mają być również ścieżki rowerowe i piesze, transport publiczny oraz traktowanie mobilności jako usługi, polegającej np. na wynajmie samochodu bądź roweru.

4. Konkurencyjnego przemysłu i gospodarki obiegowej.poprzez Upowszechnienie recyklingu i zamkniętego obrotu dóbr w gospodarce przełoży się na jej zasobooszczędność i zmniejszoną emisyjność. Miejsca pracy mają stopniowo przenosić się z obszarów produkcyjnych w obszary przetwarzania, co zdaniem KE docelowo przełoży się na wzrost ich liczby.

5. Inteligentnej infrastruktury, gwarantującej wzajemne połączenia i integrację sektorów. Obszarem szczególnej uwagi ma być w ocenie Komisji Europejskiej ukończenie transeuropejskiej sieci transportowej i energetycznej.

6. Bioekonomii. Rosnąca liczba ludności na świecie oraz postępujących zmian klimatycznych zwiększy się rola rolnictwa i leśnictwa, które będą musiały dostarczyć gospodarce żywność, paszę i włókno w sposób zrównoważony.

7. Wychwytywania i składowania dwutlenku węgla w celu wyeliminowania pozostałych emisji.

W tym miejscu należy podkreślić, że opublikowany dokument strategii nie posiada absolutnie charakteru obowiązującego źródła prawa. Dokument wyznacza jednak długofalowe ambicje Komisji Europejskiej w zakresie zmian klimatu, nad skonkretyzowaniem których w najbliższym czasie instytucje unijne będą dyskutowały z państwami członkowskimi. Jasno zarysowany został jednak kierunek, w którym zgodnie z wizją KE podążać ma europejska gospodarka. Charakter, złożoność i skala wyzwań, na które odpowiedź stanowi strategia, przekłada się na preferencję działań o zasięgu ponadnarodowym, z możliwością wpływu na działania globalne. Stąd wskazywana przez KE konieczność działania ponad partykularnymi interesami, w długoterminowej perspektywie. Docelowo, najpóźniej na początku 2020 r. na podstawie strategii i po uzgodnieniu z państwami członkowskimi powstać ma dokument określający szczegółowo działania UE na rzecz klimatu, który zostanie przedłożony do UNFCCC jako realizacja postanowień Porozumienia Paryskiego.

 

Autor : Krystian Kowalewski : Prawnik, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie w Akademii Leona Koźmińskiego przygotowuje doktorat poświęcony zmianom w organizacji europejskiego rynku kolejowych usług pasażerskich. Pracował w Polskich Sieciach Elektroenergetycznych, gdzie zajmował się regulacjami europejskimi. W przeszłości związany z PKP PLK i wiodącymi kancelariami prawnymi, współpracował również z EY Advisory. Obecnie pełni funkcję dyrektora polskiego biura World Energy Council.

Materiał oryginalnie ukazał się w kwartalniku Polish Energy Brief


[1] Wskazują na to opublikowane we wrześniu 2017 r. sprawozdania Eurobarometru nt. zmian klimatu. Zgodnie z nimi, 74% Europejczyków uważa zmiany klimatu za bardzo poważny problem, podczas gdy nawet 92% identyfikuje ten problem jako poważny. Powyższe dane zostały przez KE przytoczone w komunikacie „Czysta planeta dla wszystkich” - Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki.

[4] KE wskazuje, że w latach 1990-2016 PKB w UE wzrosło o 54%, pomimo zmniejszenia o 2% zużycia energii oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych o 22%.

przeczytaj także

© 2019. Wszystkie prawa zastrzeżone

Zaloguj się

Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Zarejestruj się

Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności    AKCEPTUJĘ