GOSPODARKA EKONOMIA NOWE TECHNOLOGIE
Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Polska nie umie przyciągnąć talentów?

23 stycznia 2020, 23:21 / Opracowanie własne na podstawie INSEAD. Zdjęcie: pixabay
Polska nie umie przyciągnąć talentów?

Ani ich zatrzymać. 

Każdy z nas zna chyba osobę, która wyróżniała się energicznością, dynamiką i umiejętnościami, ale postanowiła poszukać szczęścia poza granicami kraju. Historie z życia można jednak sklasyfikować jako dowody anegdotyczne i stwierdzić, że nic się nie dzieje, ale podobną opinię mają zespoły eksperckie. Oczywiście będziemy pierwsi, który podkreślą, że tytuł naukowy nie oznacza wiedzy w danej materii, a ekspert ekspertowi nierówny, ale na problemy Polski w przyciąganiu i zatrzymywaniu talentów wskazują dość renomowane instytucje jak na przykład Światowe Forum Ekonomiczne (Global Competitiveness Report). Do tego grona dołącza teraz INSEAD, działające w partnerstwie z jednym ze światowych gigantów, Tata Steel. Od 2013 wypuszczają oni Global Talent Competitiveness Index, który w odróżnieniu od raportu WEF, skupia się wyłącznie na walce o najbardziej utalentowane osoby. 

Czytając niedawną edycję, za 2019, wypada zacząć od pozytywu: z czołowej dziesiątki rankingu, aż siedem krajów leży w Europie. Polska niestety nie należy do liderów i plasuje się na miejscu 42. Zanim ktoś podniesie argument, że pewnie wyprzedzające nas kraje są dużo zamożniejsze lub nie cierpiały pod jarzmem komunizmu, Czechy znalazły się na miejscu 25 i wyprzedziły nawet słoneczną i jakże popularną wśród polskich studentów Portugalię, a Litwa na 35. Jak się chce, to można. W rankingu miast również nie mamy się czym pochwalić. Warszawa jest 56, a Praga ponownie 25. 

Jak indeks jest skonstruowany? Podzielony jest na dwa większe agregaty, input i output. Na input składają się cztery filary opisujące zdolność kraju do przyciągnięcia, rozbudowania i zatrzymania bazy talentów. Na output poziom zdolności dwóch grup pracowników: technicznych profesjonalistów oraz managerów i tych wszystkich, którzy w pracy wykorzystują kreatywność. Każdy z filarów podzielony jest jeszcze na kilka/kilkanaście wskaźników. 

Jak zatem wypadła Polska w poszczególnych filarach?

Filar 1 - Enable (czyli z grubsza otoczenie makroekonomiczno - biznesowe), miejsce 42 i brak specjalnie jasnych punktów. Co ciekawe, według INSEAD Polska wypadła nieźle w "robieniu biznesu" - miejsce 24. Ciekawe dlatego, że w indeksie poświęconym właśnie łatwości prowadzenia małej i średniej działalności gospodarczej, opracowanym przez Bank Światowy i nazwanym właśnie "Doing Business" Polska odnotowuje ciągły zjazd i spadła już na 40 miejsce. INSEAD bardzo krytykuje rynek pracy i współpracę na linii pracownik - pracodawca (miejsce 73) oraz relacje między biznesem a rządem (91). Wynikałoby z tego, że to polscy przedsiębiorcy nie umieją się za bardzo z nikim dogadać, nie umieją się bowiem ani porozumieć z nadzorcami ani z siłą roboczą. Wreszcie stosunek płaca/produktywność również nie jest specjalnie wysoki - miejsce 56 (aczkolwiek tym nie ma co się zbytnio sugerować, gdyż do metodyki szacowania produktywności można mieć sporo uwag). 

Filar 2 - Przyciąganie, miejsce 64. Ponownie brak jasnych punktów, poza liczbą absolwentek (miejsce 4). Polsce przede wszystkim dostało się za niską tolerancję dla imigrantów (miejsce 121), aczkolwiek ciekawi nas, skąd INSEAD bierze te informacje, bowiem na polskich uczelniach studiuje dużo osób z Ukrainy, Białorusi czy krajów Azjatyckich i nigdy nie było słychać o specjalnej dyskryminacji. Ponadto Polska, według raportu ma za mało imigrantów (miejsce 90). Ponownie, polecilibyśmy autorom lekturę np. znakomitego opracowania NBP dotyczącego imigracji z Ukrainy [link], ale wątpimy, by byli nią zainteresowani, bo niespecjalnie pasuje do narracji. 

Filar 3 - Rozwój, miejsce 43. Z jasnych punktów, klasycznie, współczynniki skolaryzacji oraz jakość nauki czytania, matematyki i przedmiotów przyrodniczych (miejsce 16). Polsce dostaje się za brak uczenia się przez całe życie (lifelong learning, miejsce 66) oraz kiepskie perspektywy rozwoju (miejsce 80). Szczególnie fatalnie wypadamy we współpracy między i w organizacjach (miejsce 120 i 110). Z tym można się zgodzić, na trudności w komunikacji wskazywały liczne opracowania eksperckie. Wielu naukowców podnosi także, że w Polsce de facto nie występuje lifelong learning. 

Filar 4 - Zatrzymywanie, miejsce 46 i dwa jasne punkty. Pierwszy to bezpieczeństwo (miejsce 21), na co zresztą wskazują inne opracowania. Oczywiście, w Polsce przestępstwa się zdarzają, ale sytuacji, by jak w Rzymie, co 20 metrów stała policja albo wojsko, nie ma. Drugi jasny punkt może być zaskoczeniem, został bowiem zań uznany... system emerytalny (miejsce 29). Nie wiemy jak sytuacja dokładnie ma się w innych krajach, wiemy jednak, że w Polsce od kilku lat bije się już na alarm, bo ZUS niebawem będzie niewypłacalny, a może inaczej, będzie wypłacalny, ale wypłacana emerytura będzie żałośnie mała. Być może jednak eksperci INSEAD nie są na bieżąco. Z punktów ciemnych: brain retention, czyli zatrzymanie talentów (miejsce 84) oraz ochrona społeczna (miejsce 107).

Filar 5 - umiejętności zawodowe i techniczne, miejsce 35. Ponownie, do góry ciągną nas współczynniki skolaryzacji na poziomie liceum/technikum. W obszarach dopasowania umiejętności obracamy się wokół miejsca 90, a znaleźć utalentowanego pracownika jest niełatwo (miejsce 50).

Filar 6 - umiejętności globalne, miejsce 45. Współczynniki skolaryzacji wynik ten poprawiają już w dużo mniejszym stopniu, w Polsce jest jednak dużo naukowców i specjalistów. Nasi naukowcy są całkiem aktywni (miejsce 31). Z ciemnych punktów, nowe produkty nie cieszą się specjalnym zainteresowaniem rynku (miejsce 77). 

Podsumowując, opracowanie może dostarczyć kilku ciekawych informacji, bardziej świadomy czytelnik będzie miał jednak wiele pytań metodycznych: jak eksperci doszli do takich, nie innych konkluzji? Ponadto, wydaje się, że chociaż teza raportu jest słuszna, tj. Polska nie grzeszy zdolnością w przyciąganiu talentów, to brakuje kilku kluczowych zmiennych, takich jak:

  • dostęp do infrastruktury badawczo - naukowej. Jak mamy konkurować ze Szwajcarią czy USA, kiedy Polska na dobrą sprawę nie posiada nawet porządnego akceleratora. Wiadomo, wybudowanie oprzyrządowania do prowadzenia badań w fizyce, chemii czy biologii to kosztowna sprawa, ale bez tego nie możemy mówić o zatrzymywaniu czy przyciąganiu talentów. Utalentowany człowiek chce iść tam, gdzie będzie się rozwijał.
  • hiring and firing practices czyli zatrudnianie i zwalnianie (na to zwraca uwagę WEF). Rynek pracy w Polsce może i jest nasycony, ale zatrudnianie czy zwalnianie pracowników nadal odbywa się w sposób budzący wątpliwości. Zacząć można od całkowitej dysproporcji informacyjnej między kandydatem a rekruterem. Kandydat stara się, przychodzi na spotkania, rozwiązuje zadania, a rekruterzy często nie potrafią lub nie chcą udzielić tak podstawowych informacji jak widełki, czy realny czas pracy. Zwalnianie również nie odbywa się w najlepszej atmosferze, często wynika z lubienia lub nie danego pracownika, bowiem jeżeli bardzo chce się kogoś zwolnić, to zawsze znajdzie się powód, a jeżeli powodu brak to można przecież tak uprzykrzyć mu lub jej życie, że sam(a) odejdzie. Do tego można dodać styl prowadzenia biznesu w Polsce, opóźnienia z opłatami, obcinanie premii bez powodu i mamy kolejny argument, czemu utalentowani ludzie zwyczajnie nie chcą tracić nerwów na pracę nad Wisłą.
  • atrakcyjność życia w danym kraju. Polska nie jest słoneczna, często jest szara i ponura. W wielu miastach brak zieleni miejskiej, bowiem ratusze uznały, że działki, na których kiedyś były parki czy lasy, lepiej poświęcić na zabudowę. Centra miast są szare i zabetonowane, często bez jakiegokolwiek stylu architektonicznego. PRL miesza się ze wczesnym kapitalizmem lat 90, nowoczesne biurowce ze szkła przeplatane są budkami z kebabem. Życie nocne jest, jakie jest, da się znaleźć jakiś pub czy klub, ale szaleństw jak na Ibizie nie ma co się spodziewać. Fani spokojniejszego spędzania czasu też nie mają za bardzo czego szukać, jakie bowiem muzea czy galerie sztuki mamy w Polsce? Oczywiście, można obwiniać rozbiory i II wojnę, rzeczywiście masę polskich dzieł sztuki wywieziono z kraju, ale przybysza z zagranicy to nie obchodzi. On lub ona patrzy na to, co jest teraz. Jeżeli opcje spędzenia wolnego czasu sprowadzają się do wypicia 0.5 i wyruszenia na miasto, nie mamy się co dziwić, że ci najbardziej utalentowani niespecjalnie chcą u nas pracować.
  • niskie pensje. Czynnik ten sprawia, że w zasadzie nie mamy co marzyć o przyciągnięciu najlepszych z najlepszych, a co najwyżej solidnych. Nie ma się co łudzić, jeżeli utalentowany fizyk czy biolog będzie mógł wybrać pracę w Szwajcarii (np średnia pensja fizyka w CERN to około 100 tys USD, czyli prawie 400 tys zł) to nie poświęci jej dla pracy na wydziale fizyki teoretycznej w Polsce, za całe 3200 brutto (minimalna pensja asystenta, często wypłacana). 

Link do pełnego raportu tutaj.

Zapisz się na PolishBrief.pl

Analizy, opinie i wywiady. Gospodarczy skrót dnia.

2 komentarze

Znafca
Znafca
25 stycznia 2020, 08:41
Raport ciekawy - ale jak mamy zatrzymywać najzdolniejszych skoro nie potrafimy mądrze gospodarować środkami. Jakie perspektywy w PL ma młody człowiek? Mieszkanie w WWA ok 600 tys za metraz 50-55 m2. Inflacja rośnie, nie jest kolorowo
ODPOWIEDZ
redakcja
redakcja
27 stycznia 2020, 19:47
Szanowny Panie!
Niestety, zwracamy na to uwagę w naszych komentarzach do tekstu. Nie mamy ani pensji, ani infrastruktury Szwajcarskiej. Nie oznacza to oczywiście, że powinniśmy sobie całkowicie odpuścić walkę o talenty. Z naszej strony widzielibyśmy gruntowną przebudowę programów nauczania na uczelniach publicznych tak, by lepiej przygotowywały studentów do wejścia na rynek pracy. Obecne bywają niestety bardzo skostniałe, a wiele prób reform blokują senaty, trzymające się statusu quo.
Pozdrawiamy serdecznie!

przeczytaj także

© 2020. Wszystkie prawa zastrzeżone

Zaloguj się

Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Zarejestruj się

Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności    AKCEPTUJĘ