GOSPODARKA EKONOMIA NOWE TECHNOLOGIE
Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Czy pensje Polaków kiedykolwiek dogonią niemieckie?

10 maja 2020, 23:45 / Opracowanie własne. Zdjęcie: pixabay
Czy pensje Polaków kiedykolwiek dogonią niemieckie?
Maciej Pawlik
Maciej Pawlik

Manager, specjalista ds. optymalizacji procesów księgowych oraz autor bloga niezbednikmanagera.pl. Studiował w trzech krajach w 4 językach. Pracuje w Niemczech, gdzie był odpowiedzialny za koordynację transferu wiedzy z centrali firmy do Shared Service Center w Indiach oraz digitalizację procesów.

Po 12 latach kończy się złoty okres w Polskiej gospodarce. Chociaż marcowe odczyty nie pokazują niczego nadzwyczajnego, a wszyscy z zaciekawieniem czekają na kwietniowe dane, to bez wątpienia kolejne miesiące nie będą tak optymistyczne jak jeszcze na początku roku. Oczywiście wszystko to jest spowodowane działaniami światowych rządów, które w imię walki z pandemią zdecydowały się zamrozić globalną gospodarkę.

Cóż to był za czas, chciałoby się rzecz. Gospodarka Polski po raz trzeci od czasów transformacji ustrojowej nabrała rozpędu, a dynamika wzrostu PKB przekroczyła 5% rocznie. Poprzednie dwa razy to czas „Europejskiego Tygrysa gospodarczego” w połowie lat 90-tych oraz boom poakcesyjny w latach 2006-2008. W związku z powszechnym poglądem polskich ekonomistów, że wzrost PKB na poziomie 3% oznacza w naszym kraju stagnację gospodarczą, warto podsumować najdłuższy w nowożytnej historii okres prosperity. Jako, że dobrobyt Polaków to hasło wyborcze każdej partii politycznej, rzućmy okiem, jak bardzo zmieniły się wynagrodzenia Polaków w latach 2009-2019. I jak prezentuje się nasz rozwój na tle krajów Europy Zachodniej i Południowej?

Zajmijmy się na początku sytuacją w naszym kraju. W 2009 roku, kiedy to światowy kryzys finansowy zawitał do Polski, przeciętne wynagrodzenie brutto wynosiło 37 236 zł rocznie, a w przeliczeniu na wspólną Europejską walutę 8 604 euro. W 10 lat wynagrodzenie wzrosło nominalnie o 58% w walucie krajowej do 59 018 zł. Daje to solidny wzrost na poziomie 4,7% r/r. Patrząc na zmiany w euro wynik prezentuje się podobnie, a nawet trochę lepiej (59,5%), co daje średnioroczny wzrost na poziomie 4,8% r/r.

Wynagrodzenia, inflacja i kurs EUR/PLN w latach 2009-2019

Rok

Roczne wynagrodzenie

brutto w PLN

Inflacja w %

Średnioroczny

kurs EUR/PLN

Roczne wynagrodzenie

brutto w EUR

2009

37 236

3,50

4,3273

8 604

2010

38 700

2,60

3,9946

9 688

2011

40 794

4,30

4,1198

9 901

2012

42 260

3,70

4,1850

10 097

2013

43 801

0,90

4,1975

10 434

2014

45 402

0,00

4,1852

10 848

2015

46 797

-0,90

4,1839

11 185

2016

48 567

-0,60

4,3625

11 132

2017

51 258

2,00

4,2576

12 039

2018

55 020

1,60

4,2623

12 908

2019

59 018

2,30

4,2980

13 731

Źródło: https://stat.gov.pl/, https://www.nbp.pl/

Na poniższym wykresie widać, że prawdziwe przyspieszenie realnych wynagrodzeń po uwzględnieniu inflacji rozpoczęło się w 2013 roku i trwało aż do wybuchu pandemii, a skumulowany wzrost wynagrodzeń wyniósł ostatecznie 36%. Biorąc pod uwagę rozwój wynagrodzeń w walucie obcej to krzywa jest bardziej wypłaszczona w związku z umocnieniem się złotego do euro w latach 2010-2011 i jego stopniowym osłabieniem w kolejnych okresach.

Źródło: opracowanie własne na podstawie https://stat.gov.pl/, https://www.nbp.pl/

Podsumowując, realny wzrost wynagrodzeń wyniósł 36% w 10 lat i wygląda bez odniesienia do innych krajów całkiem dobrze. Jak w takim razie kształtowały się wynagrodzenia w innych krajach? Czy i w jakim stopniu udało się nam dogonić Europę Zachodnią i Południową?

Dla porównania weźmy pod uwagę Niemcy i Francję jako reprezentantów Europy Zachodniej oraz Hiszpanię i Włochy jako kraje przedstawiające gorące Południe naszego kontynentu.

Tabela z inflacją pozwoli nam urealnić poszczególne wzrosty wynagrodzeń.

Inflacja w badanych krajach w latach 2010-2019 w %

Kraj/rok

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Polska

2,6

4,3

3,7

0,9

0,0

-0,9

-0,6

2,0

1,6

2,3

Niemcy

1,1

2,1

2,0

1,4

1,0

0,5

0,5

1,5

1,8

1,4

Francja

1,7

2,3

2,2

1,0

0,6

0,1

0,3

1,2

2,1

1,2

Hiszpania

1,8

3,2

2,5

1,4

-0,2

-0,5

-0,2

2,0

1,7

0,7

Włochy

1,6

2,9

3,3

1,3

0,2

0,1

-0,1

1,3

1,2

0,7

 Źródło: https://stat.gov.pl/, https://de.statista.com/

Patrząc na wynagrodzenia nominalne można stwierdzić, że 10 lat przyzwoitego wzrostu i sporych przemian gospodarczych nie wystarczyło, aby dogonić porównywane kraje. Nawet pomimo, że wzrost wynagrodzeń w wysokości 5 127 euro na przestrzeni przeszłej dekady był drugim najwyższym w badanej grupie, to w dalszym ciągu pozostajemy krajem o najniższym poziomie średniego wynagrodzenia.  

Rok

Polska

Niemcy

Francja

Hiszpania

Włochy

2009

8 605

37 692

34 132

24 164

27 419

2010

9 688

38 724

34 693

24 786

28 243

2011

9 902

39 732

35 489

25 515

28 872

2012

10 098

40 692

36 143

25 894

29 440

2013

10 435

41 388

36 616

26 027

29 983

2014

10 848

42 324

37 235

26 191

30 347

2015

11 185

43 344

37 635

26 475

30 550

2016

11 133

44 436

37 946

26 449

30 619

2017

12 039

45 240

38 607

26 550

30 696

2018

12 909

46 560

39 308

26 925

31 050

2019

13 732

47 964

36 547

27 540

31 602

 

Źródło: https://stat.gov.pl/, https://de.statista.com/, https://datosmacro.expansion.com/mercado-laboral/salario-medio/

Po uwzględnieniu inflacji, realny wzrosty wynagrodzeń przedstawia się następująco:

Realny skumulowany wzrost wynagrodzeń w badanych krajach w latach 2009-2019

Rok

Polska

Niemcy

Francja

Hiszpania

Włochy

2009

100%

100%

100%

100%

100%

2010

110%

102%

100%

101%

101%

2011

108%

102%

100%

101%

101%

2012

106%

103%

100%

100%

99%

2013

108%

103%

100%

99%

100%

2014

113%

104%

101%

99%

101%

2015

117%

106%

102%

101%

101%

2016

117%

108%

102%

101%

102%

2017

124%

109%

103%

100%

101%

2018

131%

110%

103%

99%

101%

2019

136%

112%

94%

101%

102%

Źródło: opracowanie własne na podstawie https://stat.gov.pl/, https://de.statista.com/, https://datosmacro.expansion.com/mercado-laboral/salario-medio/

I trzeba przyznać, że Polska wybija się na tym tle bardzo pozytywnie. Okazuje się, że poza naszymi sąsiadami zza Odry wynagrodzenia w pozostałych krajach praktycznie stoją w miejscu. Interesująca wydaje się być sytuacja we Francji, gdzie średnie wynagrodzenie w 2019 roku solidnie zanurkowało. Nie posiadam odpowiedniej znajomości sytuacji wewnętrznej w tym kraju, ale byłoby to możliwym wyjaśnieniem, dlaczego protesty „Żółtych kamizelek” mają taką siłę. Jeśli ktoś wie na ten temat coś więcej, to proszę o wyjaśnienie w komentarzu. W przypadku Europy Południowej oba kraje utrzymują się na poziomie z czasu ostatniego kryzysu. Realnie nie ma tutaj mowy o poprawie. Jedyne co trochę umniejsza temu wzrostowi, to fakt, że poprzeczka, z której startowaliśmy, była ustawiona bardzo nisko. Czysto hipotetycznie, gdybyśmy zaczynali na takim samym poziomie wynagrodzeń jak Włosi w 2009 roku, to nasz procentowy wzrost wyniósłby 15,9%, czyli w dalszym ciągu bardzo przyzwoicie! Przypominają mi się tutaj słowa Wojtka Kowalczyka, byłego piłkarza i reprezentanta Polski, który mówił, że wolał wygrać drugą ligę, niż utrzymać się w pierwszej po słabym sezonie.

Polska 2009-2019 = Niemcy 1972-1982?

Ostatnim punktem, który chciałbym omówić jest czysto fantastyczna analogia do poziomu wynagrodzeń w RFN. Patrząc wyłącznie na dane nominalne, w 2009 roku poziom naszych wynagrodzeń był bardzo zbliżony do niemieckiego z roku 1972. Jak w takim razie zachowywały się wynagrodzenia naszych zachodnich partnerów w analogicznym okresie?

Średnie wynagrodzenie w Polsce (2009-2019) i Niemczech (1972-1982)

Rok

Polska-nominalnie

Polska-realnie

Niemcy 70'-nominalnie

Niemcy 70'-realnie

0

8 605

8 605

8 579

8 579

1

9 688

9 443

9 526

8 894

2

9 902

9 253

10 538

9 204

3

10 098

9 100

11 181

9 213

4

10 435

9 319

11 964

9 461

5

10 848

9 688

12 760

9 730

6

11 185

10 080

13 409

9 956

7

11 133

10 093

14 139

10 085

8

12 039

10 701

15 052

10 186

9

12 909

11 293

15 746

10 024

10

13 732

11 743

16 308

9 869

Źródło: https://stat.gov.pl/, https://www.statistik-bw.de/VGRdL/tbls/tab.jsp?rev=RR2005&tbl=tab11&lang=de-DE

Na pierwszy rzut oka można było się zaniepokoić, ponieważ nominalnie to RFN poczyniła większy skok na przestrzeni 10 lat. Biorąc jednak pod uwagę realny wzrost wynagrodzeń to Polacy nie mają się czego wstydzić. Niemiecki wzrost wynagrodzeń wynikał w głównej mierze z inflacji, która wynosiła w tamtym czasie średnio 5,1% rocznie.

Podsumowanie – dekada wykorzystanych szans czy stracony czas?

Patrząc tylko i wyłącznie na aspekt wynagrodzenia, można mieć mieszane uczucia co do lat pomiędzy dwoma wielkimi kryzysami. Na pewno dużym sukcesem jest realny wzrost wynagrodzeń, który sprawił, że odczuwalna sytuacja Polaków jest o niebo lepsza niż miało to miejsce 2009 roku, choć w dalszym ciągu daleka od standardów znanych w Starej Europie. Inne kraje nie mają tyle szczęścia, a być może nawet roztropności i aktualnie tylko w niewielkim stopniu odczuwają poprawę sytuacji.

Z drugiej strony trzeba też jasno powiedzieć, że pozycja startowa Polski była świetna do „procentowych” wzrostów. Niska baza sprawia, że dodatkowe 1 000 euro ma zupełnie inną wagę niż ma to w przypadku krajów rozwiniętych.

Czy udało nam się podgonić Starą Europę? W 2009 roku polskie wynagrodzenia wynosiły między 23 a 36%, na koniec dekady wahały się już między 29 a 50%. O ile w przypadku Niemiec nadrabianie dystansu idzie nam bardzo mozolnie, o tyle 14 p.p. i 12 p.p. w przypadku odpowiednio Hiszpanii i Włoch to całkiem przyzwoite wyniki.

Udział średniego wynagrodzenia w Polsce w porównaniu do innych krajów w latach 2009-2019 w %

Rok

Niemcy

Francja

Hiszpania

Włochy

2009

23%

25%

36%

31%

2010

25%

28%

39%

34%

2011

25%

28%

39%

34%

2012

25%

28%

39%

34%

2013

25%

28%

40%

35%

2014

26%

29%

41%

36%

2015

26%

30%

42%

37%

2016

25%

29%

42%

36%

2017

27%

31%

45%

39%

2018

28%

33%

48%

42%

2019

29%

38%

50%

43%

 

Ostateczny wniosek to gonimy, walczymy, ale dystans jest jeszcze spory. Na pocieszenie trzeba powiedzieć, że o jakości życia decyduje nie tylko wynagrodzenie, ale też niskie bezrobocie, infrastruktura czy jakość usług publicznych. W niektórych aspektach poradziliśmy sobie zdecydowanie lepiej (bezrobocie) niż większość badanych krajów, a w niektórych… no cóż… staramy się. Nie bez powodu istnieje też idea parytetu siły nabywczej, która pozwala lepiej porównać poziom życia pomiędzy różnymi krajami, ponieważ uwzględnia dodatkowo różnice w cenach.

Zapisz się na PolishBrief.pl

Analizy, opinie i wywiady. Gospodarczy skrót dnia.

6 komentarzy

Ekonom
Ekonom
22 maja 2020, 15:21
Realnie należy w tych zestawieniach uwzględnić realne koszty zycia i tzw przelicznik PPP (purchasing power parity) - niektórzy ekonomiści rozumia o co chodzi i realnie siła nabywcza 1 euro w UE ma siłę nabywczą ok. 2 PLN w Polsce i wtedy wszystkie porównania wywracają się do góry nogami. Ekonom
ODPOWIEDZ
Mario
Mario
11 maja 2020, 18:11
Interesująca analiza i trochę brak wniosków zakresu fundamentów sukcesu. Wiedza jakie są jego główne źródła pozwoliłaby na kilka wskazań dalszych kierunków rozwoju. Tylko płyniemy na ogólnej fali globalizacji wzmocnionej mechanizmami wzrostu UE, a wyraźny wzrost to nikła jego podstawa, czy mamy własny wkład intelektualny. A może odwrotnie, nie wykorzystujemy szans procesów integracyjnych. Jest wiele znaków zapytania a odpowiedzi nie widać. Wirus przyspieszył i pogłębi spowolnienie, niemniej ono nadchodziło.
ODPOWIEDZ
Demolka
Demolka
14 maja 2020, 09:11
Jasne jest to ze Niemiec nie dogonimy, bo niby czym nie mamy przemysłu, produktów eksportowych mozemy tylko świadczyć usługi jako podwykonawcy i tyle
Mysliciel
Mysliciel
11 maja 2020, 08:06
Gdzieś został popełniony błąd Niemcy wyniszczone po 2 wojnach światowych są potęga gospodarcza w Europie a Polska dopiero puka do krajów rozwiniętych. Może czas żeby DE zapłacili nam reparacje?
ODPOWIEDZ
Eko
Eko
11 maja 2020, 00:46
Oczywiscie, że tak. Tylko, że w Niemczech będą wtedy cztery razy wyższe.
ODPOWIEDZ
Emsi
Emsi
11 maja 2020, 15:54
Albo mniejsze, nigdy nie wiadomo

przeczytaj także

© 2020. Wszystkie prawa zastrzeżone

Zaloguj się

Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Zarejestruj się

Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności    AKCEPTUJĘ