GOSPODARKA EKONOMIA NOWE TECHNOLOGIE
Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Kowalski: co da Polsce reforma nadzoru właścicielskiego? Efekty prac komisji

8 lipca 2020, 23:42 / Opinia Janusza Kowalskiego. Zdjęcie: archiwum
Kowalski: co da Polsce reforma nadzoru właścicielskiego? Efekty prac komisji

W ciągu dwudziestu lat jakie upłynęły od wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych polska i światowa gospodarka uległy istotnym zmianom. Polscy przedsiębiorcy prowadzą działalność na niespotykaną wcześniej skalę, często konkurując z przedsiębiorstwami z innych państw. Pisze dla PolishBrief.pl Sekretarz Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych - Janusz Kowalski.

Idea utworzenia Komisji ds. reformy nadzoru właścicielskiego

W ciągu dwudziestu lat jakie upłynęły od wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych polska i światowa gospodarka uległy istotnym zmianom. Polscy przedsiębiorcy prowadzą działalność na niespotykaną wcześniej skalę, często konkurując z przedsiębiorstwami z innych państw. Obowiązkiem ustawodawcy jest zadbać o to aby środowisko prawne, w którym funkcjonują spółki było jak najbardziej przyjazne i aby wspierało, z korzyścią dla wszystkich obywateli naszego państwa, rozwój krajowej gospodarki. Bezpośrednim beneficjentem dobrego prawa gospodarczego będzie również Skarb Państwa, który skupia w swoich rękach wykonywanie praw właścicielskich wobec spółek z udziałem Skarbu Państwa, które stanowią istotną część rodzimego rynku. Takie właśnie założenia przyświecały nam przy tworzeniu Komisji ds. reformy nadzoru właścicielskiego, co jak wierzę znalazło odzwierciedlenie zarówno w tym jak zorganizowaliśmy jej prace, jak i w projektach, które wypracowała.

Dla podkreślenia wagi jaką przywiązujemy do projektu przewodnictwo Komisji objął Pan Premier Jacek Sasin. Na czele zespołów eksperckich stanęli wybitni przedstawiciele praktyki i doktryny prawa. Przewodniczącym zespołu prawa koncernowego został prof. dr hab. Andrzej Szumański jeden z trzech autorów KSH. Za wypracowanie propozycji reformy rad nadzorczych odpowiedzialność wziął dr Radosław Kwaśnicki – prawnik posiadający ogromne doświadczenie w radach nadzorczych i prawie spółek. Trzecim zespołem odpowiedzialnym za przedstawienie propozycji zmian legislacyjnych kierował prof. UŚ dr hab. Piotr Pinior jeden z czołowych przedstawicieli doktryny jeśli chodzi o nadzór właścicielski.

Do pracy w Komisji oraz jej zespołach eksperckich udało nam się zaprosić blisko siedemdziesięciu wybitnych przedstawicieli teorii i praktyki prawa. W zespołach znaleźli się reprezentanci biznesu i to zarówno spółek z udziałem Skarbu Państwa (takich jak PGNiG, PKN Orlen czy PZU), jak i prywatnych. W pracach uczestniczyli m.in. członkowie zarządu Aviva PTE czy Simens Polska. Bardzo zależało nam na tym by zespoły były miejscem ścierania się różnych poglądów. Dużą rolę jeśli chodzi o kształt reformy odegrał też Dyrektor Biura ds. Refomy Nadzoru Filip Ostrowski i kierowana przez niego jednostka.

Pierwsze efekty prac Komisji

To jak wielką zaletą jest posiadanie tak silnego forum wymiany poglądów unaoczniła nam pandemia COVID-19. Wtedy to eksperci skupieni wokół Komisji włączyli się w działania mające łagodzić skutki kryzysu. W rezultacie udało się wypracować trzy zmiany, które są już częścią porządku prawnego.

Pierwsza z nich to nowelizacja KSH, która ułatwiła zdalne uczestnictwo w posiedzeniach organów spółek. Na gruncie wcześniej obowiązujących przepisów było to dopuszczalne, ale tylko jeśli umowa spółki czy statut tak stanowiły. W praktyce wiele spółek mogło nie przewidzieć takiej możliwości – choćby dlatego, że w normalnych okolicznościach nie miały takiej potrzeby. Wprowadzenie takiej zmiany w trakcie pandemii było praktycznie niemożliwe, więc spółkom groził paraliż. Mając na względzie to jak powszechnie stosowane i bezpieczne są obecnie środki komunikowania się  na odległość zdecydowaliśmy się by rozwiązania te były dostępne dla przedsiębiorców również po ustaniu epidemii.

Dwa kolejne rozwiązania to wypracowane przez zespół, któremu szefował prof. UŚ dr hab. Mirosław Pawełczyk zawieszenie biegu terminów do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz uproszczenie postępowania restrukturyzacyjnego. Oba te rozwiązania wypracowane przez Ministerstwo Aktywów Państwowych wspólnie z Ministerstwem Sprawiedliwości mają chronić polskich przedsiębiorców przed falą upadłości, w czasie pandemii, gdy zakłócone zostało funkcjonowanie wielu przedsiębiorstw, a ich właściciele mierzą się z zatorami płatniczymi.

Prawo Grup Spółek

Problematyka prawa grup spółek jest materią niezwykle skomplikowaną. Pomimo artykułowanego przez przedsiębiorców czy przedstawicieli doktryny od kilkunastu lat postulatu jej uregulowania, obecnie obowiązujący kodeks poprzestał na regulacji szczątkowej. Nawet ona nie jest zresztą stosowana w praktyce, a istniejącej luki nie wypełniły nieliczne rozstrzygnięcia sądów. Przedsiębiorcy próbują radzić sobie z problemem zawierając umowy pomiędzy spółkami z grupy. Rozwiązanie to jest jednak kosztowne, nie daje pełnego komfortu prawnego podmiotom działającym w grupie spółek, a przy tym nie chroni też interesów osób trzecich.

Nasz projekt ma to zmienić. W jego treści znajduje się normatywne potwierdzenie dopuszczalności działania przez spółki w interesie grupy spółek, co powinno wynikać ze statutu albo umowy spółki zależnej. O tym co leży w interesie grupy spółek będzie mogła decydować spółka dominująca, wydając polecenia pozostałym spółkom z grupy. Spółki jednoosobowe nie będą mogły w ogóle odmówić ich wykonania, natomiast inne spółki będą mogły uczynić to jedynie w określonych w ustawie wypadkach. Korelatem przyznanego spółce dominującej uprawnienia jest przypisanie jej odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną spółce zależnej, jej wspólnikom mniejszościowym i wierzycielom. Jednocześnie z odpowiedzialności za wykonanie takiego wiążącego polecenia zwolnieni zostają menadżerowie spółki zależnej. Dodatkowym mechanizmem ochrony wspólników mniejszościowych jest przyznanie im prawa wyjścia ze spółki.

Rozwiązanie to sprawiedliwie wyważa więc interesy różnych uczestników rynku. Ponieważ wydanie polecenia będzie wiązało się z wzięciem na siebie odpowiedzialności to z instrumentu tego spółki będą korzystały jedynie wtedy gdy korzyść z koordynacji przewyższać będzie ryzyko związane z podejmowaną decyzją.

Poprawa Efektywności Rad Nadzorczych

Ważnym elementem naszej reformy jest wzmocnienie rad nadzorczych. Zadaniem tego organu jest czuwanie nad prawidłowością zachodzących w spółce procesów. Jego sprawne działanie jest więc w interesie wspólników czy wierzycieli spółki, a także choć może to mniej oczywiste w interesie zarządu, któremu sprawna rada może pozwolić uniknąć błędów.

Tradycyjnie jednak rady nadzorcze były organami skupiającymi się raczej na formalnym realizowaniu swoich obowiązków niż na realnej współpracy z zarządem i braniu współodpowiedzialności za to co dzieje się w spółce. Gdy ujawniały się jakiekolwiek problemy rada często stwierdzała „zarząd nam nic nie mówił, a my nie pytaliśmy”.

Przygotowana przez działających w Komisji ekspertów reforma ma ograniczyć takie sytuacje. Z jednej strony zostaje w niej określony katalog informacji jakie powinny być okresowo przekazywane radzie nadzorczej. Z drugiej rada zostaje wyposażona w możliwość bezpośredniego zlecania usług doradcom, a więc uzyskania profesjonalnego wsparcia w zakresie swojej właściwości. Dobrze poinformowana i korzystająca z niezależnego wsparcia rada będzie w naszej ocenie w stanie lepiej budować partnerską relację z zarządem. Jednocześnie, szanując że kwestie te należą do materii wewnętrznej spółki że wśród spółek kapitałowych znajdują się podmioty o różnej strukturze właścicielskiej, skali czy charakterystyce działalność zaprojektowaliśmy większość rozwiązań w elastycznym modelu „opt-in” oraz „opt-out”. Wspólnicy będą mogli też np. postanowić o ograniczeniu budżetu jaki rada może przeznaczyć na usługi doradców.

Eliminowanie wątpliwości interpretacyjnych

Ważną cechą prawa jest jego jasność. Dlatego też wypracowane przez nas rozwiązania w sposób wyraźny określają podstawowe obowiązki menadżerów takie jak obowiązek lojalności czy obowiązek zachowania w tajemnicy informacji, które powzięli w związku z pełnioną funkcję. Zgodnie z najlepszymi wzorcami europejskimi wprowadzamy też do naszego porządku prawnego zasadę osądu biznesowego. Tym samym potwierdzamy, że menadżerowie mogą podejmować ryzyko, co przecież jest istotą prowadzenia biznesu. Decyzja o jego podjęciu musi być jednak poprzedzona staranną analizą oczekiwanych korzyści i zagrożeń.

W naszych pracach staramy się też rozwiązać utrzymujący się od lat problem obliczania mandatu członków organów spółek. Jak pokazuje niedawny przykład z jednego z dużych banków, nawet największe instytucje mają z tym problem. Tym bardziej więc doprecyzowanie regulacji powinno przysłużyć się dziesiątkom tysięcy mniejszych spółek.

Podsumowanie

Rozwiązania, które w najbliższych tygodniach będą przedmiotem szeroko zakrojonych konsultacji merytorycznych tworzyliśmy z założeniem, że przygotowujemy je „z biznesem i dla biznesu”. Staraliśmy się więc odpowiadać na realne oczekiwania środowisk biznesowych, a przy tym albo dawać przedsiębiorcom nowe, elastyczne narzędzia albo eliminować wątpliwości prawne, które generowały szkodliwy dla biznesu stan niepewności. Jednocześnie zależało nam na zabezpieczeniu uzasadnionych interesów wszystkich uczestników rynku, a więc m.in. wspólników mniejszościowych czy wierzycieli spółek.

W najbliższym czasie planujemy przedstawić projekty do szerokich konsultacji społecznych, tak aby dyskutować o wypracowanych przez nas rozwiązaniach. Chcemy aby ich przedstawieniu towarzyszyły wykłady oraz inne formy wymiany opinii tak by projekty, które finalnie trafią do Sejmu mogły wykorzystać jak najwięcej dobrych pomysłów wszystkich zainteresowanych podmiotów.

Zapisz się na PolishBrief.pl

Analizy, opinie i wywiady. Gospodarczy skrót dnia.

0 komentarzy

przeczytaj także

© 2020. Wszystkie prawa zastrzeżone

Zaloguj się

Zapamiętaj mnie Zapomniałeś hasło?

Zarejestruj się

Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności    AKCEPTUJĘ